Historyczne ciekawostki: Hałcnowskie przypadki pantowskiej aktywności

Wiadomości na ten temat dostarcza nam Michael Zöllner, który w rzeczywistości nazywał się Karl Olma. Urodzony w 1914 roku w Hałcnowie, doskonale pamiętał czasy wczesnej młodości, co postanowił także spisać. Dzięki jego tekstom, do których udało się dotrzeć, można poznać wiele ciekawych wydarzeń z życia ówczesnych hałcnowian. Hałcnów wyróżniał się pod względem narodowym i konfesyjnym. Dominowała w nim społeczność niemieckojęzyczna wyznania katolickiego. To zapewne determinowało sympatię wobec chrześcijańskiego ugrupowania stworzonego między innymi przez znanego działacza z bielskiej szkoły średniej - dra Eduarda Panta.

W latach 20. Młodzież hałcnowska starała się wykorzystać znajomości niejakiego Josefa Zajonza, aby rozpocząć działalność społeczną w ramach struktur chrześcijańskiego związku. Faktycznie w utworzeniu lokalnej gałęzi chrześcijańskiego związku zawodowego, pomógł Andreas Rosner (przydomek Pejtesch) oraz Andreas Fialik. Działali oni już długo, z czego pierwszy w fabryce braci Sennewaldt (dzisiaj Befaszczot), a drugi w firmie Karl Heβ i synowie, która również mieściła się w Białej. Do związku należało wielu hałcnowian, stąd padł pomysł utworzenia młodzieżowej grupy na terenie Hałcnowa. Był to pierwszy ruch młodzieżowy w historii wsi.

W latach 1923/1924 udało się Pantowi stworzyć Związek Niemieckich Katolików, który działał jednak w obrębie Wielkopolski oraz Śląska. W Hałcnowie, który znajdował się już w dawnej Galicji, a więc na terenie Małopolski, nie do pomyślenia było utworzenie oficjalnych struktur. Dopiero na przełomie lat 1925/1926 pojawiło się światełko w tunelu, a to za sprawą właściciela sklepu spożywczego na starym rynku w Białej (pl. Wojska Polskiego) - Franza Galla oraz zajmującego się mięsem i wędlinami mistrza Franza Schubert z ulicy Głównej (dziś 11-ego listopada).

Stworzenie oddziału Związku Niemieckich Katolików w Białej, otworzyło drogę do powstania koła w Hałcnowie. Stało się to już w marcu 1927 roku. Przewodniczącym został Josef Zajonz, sekretarzem Anton Fialik, natomiast skarbnikiem 31-letni wówczas Josef Olma (przydomek Gregesch). Członkami zarządu zostali także Leo Ditschek, Rudolf Czauderna, Josef Sporysch, Andreas Rosner, Johann Olma (Marescha Hans) i Franz Piesch.

Mottem koła było „Za wiarę i ludowość”. Pierwszym krokiem było przeniesienie struktur chrześcijańskiego związku zawodowego do koła Związku Niemieckich Katolików. Wśród członków Związku znalazły się między innymi osoby związane z orkiestrą smyczkową utworzoną krótko przed powstanie hałcnowskiego koła chrześcijańskich polityków. Szkoleniem i prowadzeniem orkiestry zajmował się bielski kapelmistrz Pivny junior. Orkiestra uświetniała wszelkie wydarzenia w Hałcnowie, a swój talent członkowie pokazali pierwszy raz podczas karnawału w lutym 1928 roku. Lata 20. i 30. charakteryzowały się szczególną aktywnością hałcnowkiej młodzieży. Zarówno politycznie, jak i kulturalnie nie brakowało chętnych do działania. Zachowane teksty Karla Olmy stanowią tego doskonały dowód.

Bibliografia:
K. Olma, Heimat Alzen, Pfingsten 1983.